Τρίτη, 16 Δεκεμβρίου 2008

Τα Kωδωνοστάσια της Κέρκυρας.




















Η Κέρκυρα δεν θα μπορούσε να μην ξεχωρίζει από την υπόλοιπη Ελλάδα στα Καμπαναριά της. Η μακρόχρονη περίοδος συνύπαρξης της με την Γαληνότατη Δημοκρατία της Βενετίας έδωσε στους Kερκυραίους αρχιτέκτονες (εμπειρικούς και σπουδαγμένους) την δυνατότητα να δημιουργήσουν αληθινά κομψοτεχνήματα. Θαυμάστε μερικά από τα πιο εντυπωσιακά καμπαναριά της Πόλης ... αλλά και άλλα, πιο απλά αλλά εξίσου γραφικά, από τα χωριά της Κέρκυρας...

Σάββατο, 6 Δεκεμβρίου 2008

Σήμερα γιορτάσαμε «τριπλά» στο Σταυρό!









Ο άγιος Νικόλαος, ένας δημοφιλής λαϊκός άγιος!!!

Ο άγιος είναι πολύ γνωστός σαν προστάτης των ναυτικών. Είναι ένας από τους πιο αγαπητούς προστάτες άγιους του Ελλαδικού νησιωτικού χώρου και όχι μόνο. Ταξιδιώτες, ναυτικοί, πλοιοκτήτες, έμποροι που μετέφεραν εμπορεύματα μέσο θαλάσσης, τον λατρεύουν. Μεγάλη εμπορικοί οίκοι, στις Ελληνικές παροικίες, των μεγάλων πόλεων της Ευρώπης, χρηματοδοτούσαν και έκτιζαν, προς τιμή του, λαμπρούς Ναούς. Πολλά πλοία (εμπορικά – επιβατικά - πολεμικά) φέρουν τιμητικά (αλλά και ως συνεχή ευλαβική επίκληση) το όνομά του. Σε κάθε (είδους) τρικυμιά ο
άγιος καλείτε να επέμβει και να σώσει αυτούς που τον επικαλούνται.
Ο άγιος Νικόλαος είναι ένας δημοφιλής λαϊκός άγιος γιατί το ίδιο το όνομά του στην κυριολεξία σημαίνει Νίκη του Λαού!!!

Πολλές εκκλησίες αφιερωμένες στον Άγιο Νικόλαο.

Κάπου λίγο πριν από τα 1700, ένας ολόκληρος οικισμός που υπήρχε στην άκρη του κάμπου, στα ριζά ενός βουνού, καταστράφηκε -πιθανώς από πειρατές- και οι κάτοικοί του ανέβηκαν προς τα πάνω. Αυτό το πρώτο χωριό, ονομαζόταν «Γουλουμάτα» και λέγεται ότι οι αρχικοί κάτοικοί του είχαν έρθει από την Kεφαλληνία. Αυτοί, οι πρώτοι «Σταυριώτες» (απο το 1589 και πιο πριν) λάτρευαν τον Άι Νικόλα τον Γουλουμή! Αλλα και πιο πάνω, στα Λουκάτα και στο Καμάρη, υπείρχαν άλλες δύο εκλησείες στο όνομά του!
Στο Σταυρό έχουμε λοιπον, πολλές εκκλησίες αφιερωμένες στον Άγιο Νικόλαο (Δαφνάτα, Λουκάτα, Γουλουμάτα και έναν της στη «Πέτρας») Αυτό φαίνεται λίγο περίεργο γιατί αν και νησί η Κέρκυρα, ο Σταυρός δε φημίζεται και πολύ για τους Ναυτικούς του... εξάλλου είναι ορεινό χωριό!
Ορεινό αλλά ελαιοχώρι!
Ίσος εδώ να βρίσκετε η εξήγηση τις ιδιαίτερης αγάπης που έχουν οι παλαιοί Σταυριώτες προς τον Άγιο της Θάλασσας.
Οι λαδέμποροι στην Κωνσταντινούπολη είχαν για προστάτη τον Άγιο Νικόλαο. ίσος για να προστατεύει τα πλοία που μετέφεραν το πολύτιμο λάδι που γιαυτούς μετατρέπονταν σε χρυσάφι.
Yπάρχει και μία ιστορία που λέγετε.

Κάποτε ένα «Λαδάδικο» θα έκανε ένα μεγάλο μακρύ και επικίνδυνο ταξίδι προς την Κωνσταντινούπολη. Μία γριά εμφανίστηκε στον καπετάνιο και του ζήτησε να της μεταφέρει ένα πιθάρι λάδι, προσφορά της στον Άγιο. Ζήτησε μάλιστα να το παραδώσει στην εκκλησία του, στην πόλη. Ο καπετάνιος δέχτηκε.
Στο ταξίδι όμως συνάντησε μεγάλη τρικυμία και κινδύνευε το πλίο να βουλιάξει. Ο καπετάνιος επικαλέστηκε τον άγιο της Θάλασσας. Αυτός εμφανίστηκε και του ζήτησε να πετάξει το «λαδικό» τις γριάς στη θάλασσα. Ο καπετάνιος αρχικά δίστασε να πετάξει το λάδι γιατί δεν ήθελε να χαλάσει το τάμα της γριούλας. Ο άγιος όμως του αποκάλυψε ότι η γριά ήταν ο ίδιος ο διάβολος μεταμφιεσμένος που ήθελε να κάνει κακό στο καράβι και το πλήρωμα!
Ο καπετάνιος πείστηκε και πέταξε το «λαδικό» στη θάλασσα. Aμέσως η τρικυμία έπαυσε, από θαύμα και η θάλασσα έγινε λάδι!
Γι' αυτό, σε πολλά μέρη, την κακιά γριά την αποκαλούν και «λαδικό».
Η σύνδεση του Αγίου Nικόλαο με το λάδι ίσος να δικαιολογεί την αγάπη και το σεβασμό, προς αυτόν, των παλαιών παραγωγών και εμπόρων λαδιού.

Χρονολογίες που βρείκαμε.

Α) Αναφορά από το Νοτάριο Τοξιότη Εμμανουήλ

Aπό το βιβλίο του Ιστορικού κ. Χαρίλαου Κόλλα, «Η νήσος των Κορυφών τον 16ο αιώνα», κατόπιν έρευνάς του, στο «Iστορικό Αρχείο Κέρκυρας».
Αναφορά στις εκκλησίες του αγίου Νικολάου στο Σταυρό, όπως αναφέρονται από τον κ. Κόλλα, με τις χρονολογίες που βρήκε...
Άγιος Nικόλαος, Καμάρι - Δαφνάτα. 11/7/1567
Άγιος Νικόλαος «εις τα Γουλημάτα». 27/12/1589
Άγιος Νικόλαος «των Μπραταδάτον» 24/11/1567


Ας σημειωθεί ότι οι χρονολογίες που αναφέρονται (από το Νοτάριο Τοξιότη Εμμανουήλ), δεν είναι κτητορικές, αλλά τότε που συντάχτηκαν οι συμβολαιογραφικές πράξεις.
Οι εκκλησίες σημαίνει ότι προ υπήρχαν (δεκάδες, ίσος και εκατοντάδες χρόνια πριν πριν το 1500) !!!
Αυτά φέρονται ως συμπεράσματα από μελέτες του κ. Κόλλα, το Ιστορικό αρχείο της Κέρκυρας.
Η επόμενη αναφορά εκκλησιών του Σταυρού, είναι αυτή, του Μεγάλου Πρωτόπαπα, που έγινε στις 14 Mαΐου του 1753... περίπου 200 χρόνια αργότερα.

Β) Ο Μεγάλος Πρωτόπαπας της Κέρκυρας,
για τον Αι Νικόλα «της γενεάς Μπράτο», στα Λουκάτα.


O Μεγάλος Πρωτόπαπας της Κέρκυρας, Σπυρίδων Βούλγαρης, περιόδεψε στην περιοχή έξι ημέρες, από τις 14 ως τις 20 Μαΐου του 1753 και κατέγραψε τις υπάρχουσες τότε εκκλησίες, τα ονόματα των κτητόρων αλλά και τα ονόματα των επιτρόπων και των κληρικών. Έτσι, λοιπόν έχουμε και μια πρώτη σοβαρή μαρτυρία για την εκκλησία:
«Μονή του Αγ. Νικολάου, εις τα Λουκάτα, της γενεάς Μπράτο, παπάς Γεώργιος Μπράτος».
























Για τον Αι Νικόλα «των Μπραταδάτον», ή «της γενεάς Μπράτο», έχουμε λοιπον δύο μαρτυρίες.
14-20 Μαΐου του 1753, η νεότερη.
24 Νοεμβρίου του 1567, η παλαιότερη.


Ας επαναλάβουμε ότι, οι εκκλησίες στο Σταυρό θα πρέπει να προυπήρχαν δεκάδες, ίσος και εκατοντάδες χρόνια πριν απο την πρώτη μαρτυρία. Υποθέτουμε απο το 1400 - 1450... τουλάχιστον! Δηλαδή, κατα την «πτώση της Κωνσταντινούπολης» (1453) σύγουρα οι καμπάνες τους, θα σήμεναν θλυβερά!

Δευτέρα, 8 Σεπτεμβρίου 2008

Το «Θαλασσινό» εκκλησάκι «της Kυρά - Δικαίας»






















Το εκκλησάκι της «Δικαίας Κυράς» - Παναγίας, βρίσκετε κτισμένο πάνω σε ένα εντυπωσιακό βράχο, που αρχικά φαίνεται να ήταν ενωμένος με την απέναντι παραλία, αλλά τώρα (ποιός ξέρει πόσα εκατομμύρια χρόνια)... είναι ξεκομμένος και απομονωμένος μέσα στη θάλασσα.
Ο βράχος έχει διαστάσεις 30 μ. ύψος από τη θάλασσα·, 80 μ. μήκος και 30 μ, πλάτος... και για να ανέβει στην κορυφή του θα πρέπει να μετρήσει 137 σκαλοπάτια! Στην κορυφή του βράχου δημιουργείτε ένα μικρό υψίπεδο. Σε αυτό θα συναντήσουμε μία πραγματική ειδυλλιακή ιδιότυπη βλάστηση. Άγριες Ελιές, Παυλοσικιές, Σκίνοι και μία αξιοπαρατήρητη ποικιλία θάμνων συγκρατούν το χώμα και περιτριγυρίζουν προστατευτικά το παλιό εκκλησάκι της «Δικαίας Κυράς» - Παναγίας και ένα παλαιό βοηθητικό κτίσμα με καμπαναριό, που πρόσφατα έχουν ανακαινισθεί.























Το νησάκι περιτριγυρίζετε από πεντακάθαρα νερά, ενώ, φτάνεις σε αυτό, με ταχύπλοα, καΐκια, ή και βαρκούλες από το «Πόρτο» ή από την παραλία «Kοντός γιαλός». Aπό την πιο κοντινή ακτή είναι λίγο δυσκολότερη η πρόσβασή του γιατί υπάρχουν βράχια... αλλά μπορεί να πάει κάποιος ακόμα και κολυμπώντας μια και απέχει μόνο 150-160 μέτρα. Με πλωτό μέσο η απόσταση ποικίλει (ανάλογα το μέσο) από 10’ - 15’ - 20’ λεπτά όχι όμως παρά πάνω.
Το «Θαλασσινό» εκκλησάκι «της Kυρά - Δικαίας» ανήκει στο χωριό των Σιναράδων και γιορτάζει δύο φορές το χρόνο...στις 8 Σεπτεμβρίου, στη γέννηση της Θεοτόκου... και στις 29 Ιουνίου, στη γιορτή των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου.



Τους Προσκυνητές, την ημέρα της γιορτής «της Kυρά - Δικαίας», μεταφέρουν - ΔΩPEAN - ψαράδες και ιδιοκτήτες σκαφών - παραδοσιακά, σαν ΤΑΜΑ, για να έχουν την ευλογία και την προστασία της Παναγιάς αυτοί και η οικογένειά τους. (Aλήθεια, πόσο θα γίνεται αυτό ακόμα?)



Εμάς, μας πήγε και μας έφερε, με μεγάλη προσοχή και ασφάλεια, ο «καπετάν» Σπύρος Μερτυνός και τον ευχαριστούμε γι’ αυτό.























Στο «Θαλασσινό» εκκλησάκι «της Kυρά - Δικαίας» πραγματοποιεί και φέτος εορταστική λειτουργιά με άρτους - αντίδωρο και κεράσματα... Ιερουργός ήταν ο Παπά - Σπυρίδωνας Κουρσάρης.







Άντε και του χρόνου... και εσείς στη «Κυραδικία» ...όπως λένε το νησάκι, οι πιο πολλοί !

Κυριακή, 16 Μαρτίου 2008

Υπεραγία Θεοτόκος Ελεούσα, Πάνω Γαρούνας

Την Κυριακή 16 Μαρτίου 2008 επισκεφτήκαμε τον παλιό I. Nαό της Υπεραγίας Θεοτόκου της Ελεούσας, όπου εκεί μας καλωσόρισαν μέλη από το εκκλησιαστικό συμβούλιο και ο τοπικός σύμβούλος ΧΡΗΣΤΟΣ ΑΓΑΘΟΣ όπου και μας είχαν προσκαλέσει (Αρίωνας). Μας μίλησαν για το χωριό και την ιστορία του. Εκεί, θαυμάσαμε τις παλιές εικόνες του Ναού ...αλλά το μεγαλύτερο θαυμασμό μας απέσπασε ένα αριστουργηματικό θυρόφυλλο που παρουσιάζει τον Ιησού, Αρχιερέα (κατά την τάξη Mελχισεδέκ)... έργο του φημισμένου αγιογράφου Παναγιώτη Δοξαρά! ....







Κάτι που ενδιαφέρει όλους τους «πάνω ΓαρουνιάτεΉ» ...και όχι μόνο!
Με διαταγή του Ενετού Προβλεπτή Αυγουστίνου Σαγρέδου, έγινε, από το 1753 -1754, απογραφεί ναών, εκκλησιών και μοναστηριών. Η καταγραφή έγινε σε περιοδείες που πραγματοποίησε ο... «Παναιδεσιμώτατος - Μέγιστος Αφέντης ημών - Πρωτόπαπας... κύριος, κύριος Σπυρίδων Bούλγαρης» με την ακολουθία του! Το 1753 -1754 λοιπόν, «εις το αυτόν χωρίον Απάνου Γαρούνος» καταγράφεισαν Eκκλησίες, περιουσιακά στοιχεία, γεννήματα. Tοπωνύμια. Ονόματα Κτητόρων, ιερέων, επιτρόπων. Ονόματα Ευγενών και ονόματα αστικών οικογενειών.
«Εις το αυτόν χωρίον Απάνου Γαρούνος» ...καταγράφεισαν.
1) Μονή της Θεοτόκου Ελεούσης ...γιου του Ευγενούς μισέρ Ματθαίου Βερβιτζιότη. Παπάς, Θωμάς Γριζανδίνης.
2) Μονή της Αγ. Παρασκευής ...γιους Θωμάς Γριζανδίνης και Στεφανή Ράλη.
3) Μονή της Υπεραγίας Θεοτόκου Μεσοσπορίτισσας - Φιομαχιότισας ...γιου του Ευγενούς μισέρ Ματθαίου Βερβιτζιότη. Παπάς, Θωμάς Γριζανδίνης.
4) Ερημοκλήσιον Αγίου Στεφάνου, μετόχι της Μονής της Θεοτόκου Ελεούσης ...γιου του Ευγενούς μισέρ Ματθαίου Βερβιτζιότη.»
Αυτά αναφέρονται στο βιβλίο του Δημητρίου Χρ. Καπάδοχου
«Ναοί και Mοναστήρια στη Κέρκυρα». Έκδοση του συγγραφέα, Αθήνα 1994.
Όποιος ενδιαφέρετε μπορεί να το βρει σχεδόν σε όλα τα βιβλιοπωλεία της Κέρκυρας.